DONG XOAI logo
  Chi tiết đơn vị tham chiến

6/1965 - Đồng Xoài là quận lỵ của quận Đôn Luân, tỉnh Phước Long, là đơn vị hành chánh được thành lập năm 1961. Do vị trí quan trọng nối liền các tỉnh miền Đông (Quân khu 3) và miền Trung (Quân khu 2), nằm sát chiến khu D của CSBV, Đồng Xoài là cái gai quân sự trước mắt mà Cộng quân phải nhổ cho bằng được.

Quân trú pḥng của VNCH tại Đồng Xoài được bố tri như sau: Khu vực Pháo binh và Thiết giáp, trại Dân sự Chiến đấu và trại Lực lượng Đặc biệt Hoa Kỳ. Lực lượng Hoa Kỳ tại Đôn Luân gồm có 8 cố vấn, 10 binh sĩ của toán A342 LLDB và 8 quân nhân thuộc toán Công binh Ong Biển (Seabees). Về phía VNCH có 10 binh sĩ thuộc toán A331 LLDB, Đại đội 327 và 328 Dân sự Chiến đấu, Đại đội 111 Bảo An (Địa phương quân), một chi đội Thiết giáp và hai đại bác 105 ly. Phía Cộng quân có ba trung đoàn chủ lực là TRD 271, 272 và 273 thuộc Sư đoàn 9, cùng sự yểm trợ cơ động của một trung đoàn địa phương tỉnh Phước Thành và một tiểu đoàn Pháo. Theo phương án đề ra, TRD 272 và Trung đoàn Phước Thành giữ nhiệm vụ tấn công, TRD 271 (thành lập tháng 7/1961) phục kích quân tiếp viện và TRD 273 làm trừ bị.

Đúng 11 giờ 30 phύt đêm 9 tháng 6/1965, từ các vườn cao su chung quanh Chi khu Đôn Luân, Cộng quân bắt đầu pháo kích hàng loạt vào các vị trí pḥng thủ tại Đồng Xoài. Sau khi trận mưa pháo chấm dứt, Cộng quân chia thành nhiều cánh xung kích tấn công biển người tràn ngập quận Đôn Luân. Trước hết chúng đánh vào khu phi trường và khu gia binh Bảo An. Nhưng Cộng quân đă gặp sự kháng cự mănh liệt của lực lượng Bảo An tại đây, cùng với sự yểm trợ của các binh sĩ LLDB. Bị thiệt hại quá nặng nề, nên khi chiếm được khu gia binh, chúng đă tàn sát các gia đ́nh binh sĩ. Cánh tấn công thứ nh́, theo hướng tây bắc và đông bắc, nhắm vào trại LLDB và Dân sự Chiến đấu. Cánh tấn công thứ ba theo hướng nam và đông nam, đánh vào khu Ấp chiến lược rồi tràn qua khu Thiết giáp. Với chiến thuật cố hữu tiền pháo hậu xung, sau nhiều đợt tấn công biển người, Cộng quân đă lần lượt chiếm được các vị trí pḥng thủ của QLVNCH. Nhưng đổi lại chúng phải trả cái giá đắt là hai tiểu đoàn thuộc TRD 272 bị tiêu diệt trọn.

Trưa ngày 10 tháng 6/1965, Chuẩn tướng Trần Thanh Phong, Tư lệnh SD 5 BB, cho trực thăng vận TD 1/7 BB xuống đồn điền Thuận Lợi nhằm giải vây quận lỵ Đôn Luân. Do rơi vào ổ phục kích của TRD 271 tại đây, tiểu đoàn này bị loại ngay khỏi ṿng chiến. Ngày 11 tháng 6, hai tiểu đoàn tăng viện khác cũng được trực thăng vận xuống Đồng Xoài. Đó là Tiểu đoàn 52 Biệt động quân được thả xuống ở phía bắc và Tiểu đoàn 7 Nhảy dù ở phía nam. Trong cuộc đổ quân này, có 3 trực thăng bị rớt v́ hỏa lực địch. TD 52 BDQ là mũi tấn công chính đánh thẳng vào mặt tiền của quận Đôn Luân, giải tỏa khu vực Bộ Chỉ huy Chi khu. Từ bên trong, các ổ kháng cự của quân ta vùng lên. Địch rút khỏi Đôn Luân, mở một pḥng tuyến mới tại đồn điền Thuận Lợi. TD 52 BDQ sau khi lần lượt tiêu diệt các ổ kháng cự của Cộng quân, được trao nhiệm vụ pḥng thủ quận lỵ trong khi TD 7 ND được trao nhiệm vụ truy kích địch. Ngày 12 tháng 6, một trận chiến đẩm máu xảy ra tại đồn điền cao su, số thương vong cho đôi bên đến cả ngàn người. Bị lọt ổ phục kích, TD 7 ND bị tổn thất nặng, Đại úy Nguyễn Văn Nhâm, Tiểu đoàn trưởng và một số đại đội trưởng hy sinh.

Tổng kết sau hai ngày tấn công Đồng Xoài, Cộng quân rút lui đem theo toàn bộ thương binh, cả ngàn xác chết của đồng bọn và hô hoán chiến thắng. Về phía QLVNCH có khoảng 800 quân nhân hy sinh, trong đó có hơn 100 thường dân bị thảm sát tại khu gia binh. Ngoài ra có hơn 100 binh sĩ mất tích. Về phía Hoa Kỳ, số tổn thất là 20 người chết lẫn bị thương, 13 mất tích.

● Phước Thành là một tỉnh cũ của Việt Nam Cộng Ḥa, được thành lập năm 1959 dưới thời Đệ nhất Cộng Ḥa, lănh thổ lấy từ quận Tân Uyên, tỉnh Biên Ḥa, và một phần đất của các tỉnh Phước Long, Long Khánh, B́nh Dương. Tỉnh bị giải thể tháng 7/1965 do Nội các Nguyễn Cao Kỳ.

| tìm kiếm | địa danh |